TP.HCM: Cuộc chiến khốc liệt với hàng giả hàng nhái

TP.HCM là thành phố công nghiệp và dịch vụ, là trung tâm kinh tế lớn nhất nước, đồng thời cũng là “ổ” hàng giả hàng nhái lớn nhất nước. Loại hàng này ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của DN, sức khỏe và kinh tế của người tiêu dùng, làm náo loạn thị trường, nhưng đang sống dai dẳng, khó tiêu diệt.

Để bớt phải mua trúng hàng giả hàng nhái, người ta vào mua hàng trong siêu thị. Ảnh: Đặng Vỹ

Từ năm 2007, TP.HCM đã thành lập Ban chỉ đạo phòng chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (BCĐ 168). Đến nay đã kiểm tra 26.680 vụ, trong đó phát hiện 184 vụ làm hàng giả, trên 3.000 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gần 2.000 vụ vi phạm nhãn hàng hóa, gần 1.000 vụ vi phạm chất lượng, đo lường.

Giả nhái ở mọi sản phẩm, mọi ngành nghề

Ngày 17/10/2010 Cơ quan cảnh sát điều tra công an quận 2 đã tạm giữ Lưu Văn Hiếu và Nguyễn Thị Tại (vợ Hiếu, cùng ngụ Q.2) về hành vi sản xuất rượu giả. Các loại nhãn hiệu rượu Hiếu làm giả là Johnnie walker Red Label, Hennessy…, và bán cho các quán Bar, vũ trường.

Trước đó, năm 2009 cơ quan chức năng phát hiện nhà số 334/15B Dương Quảng Hàm (Q. Gò Vấp) dùng bột ngọt Saji của Vedan trộn với đường cát Mimosa, đóng giả nhãn hiệu bột ngọt Ajinomoto. Cơ quan chức năng đã thu giữ 219 gói bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto loại gần nửa kg/gói, 25kg bột ngọt hiệu Saji, 39kg đường cát hiệu Mimosa, 4,5kg bao bì bột ngọt hiệu Ajinomoto.

Hoặc vụ năm 2008 Phòng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ công an TP.HCM phát hiện một đường dây sản xuất thuốc tây lớn ở Công ty cổ phần tân dược Việt – Pháp, đường Nguyễn Giản Thanh, Q.10. Tại hơn 17 địa điểm khác nhau trong thành phố, công an đã thu giữ gần 310.000 viên thuốc tân dược các loại, 212kg và 1.905 bao bì, vỏ, nhãn các loại và số lượng lớn máy móc, dụng cụ sản xuất. Huỳnh Ngọc Quang mua thuốc nội về tháo nhãn mác, rồi dập vỉ mới, in hộp giả thành thuốc ngoại nhập, cung cấp cho nhiều cửa hàng thuốc tây, kể cả các trung tâm, chợ thuốc tây lớn tại thành phố.

Bà Quách Tố Dung, Phó Giám đốc Sở Công thương TP.HCM, cho biết đó là vài vụ việc được phát hiện, trong số hàng trăm, hàng ngàn vụ làm giả, làm nhái sản phẩm. Theo bà Dung, hành vi sản xuất và kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng và các hành vi khác xâm phạm bản quyền sở hữu trí tuệ hiện nay đang diễn biến phức tạp với những thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn, bởi những tiến bộ khoa học công nghệ và thành phần, đối tượng ngày càng mở rộng.

Gần như tất cả những gì người ta đang sử dụng, đều có hàng giả hàng nhái, từ máy móc, công nghệ, đến hàng ăn uống tiêu dùng, đến cây kim sợi chỉ. Ông Đ.Q. Toàn, chủ quán Lẩu Dê số 36 đường Phổ Quang (Q.Tân Bình), cho biết, có người đã đến chào bán bia “Sài Gòn đỏ” cho ông chỉ với giá 3.000 đồng/chai, và khuyên bán ra 7.500 đồng/chai.

Thủ đoạn tinh vi

Theo nhận xét của BCĐ 168, hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm sở hữu trí tuệ nói chung và riêng đối với các mặt hàng thực phẩm, thuốc chữa bệnh, phân bón…diễn biến phức tạp, thường phát triển mạnh vào những dịp lễ Tết cuối năm do nhu cầu mua sắm, tiêu dùng tăng cao.

“Các đối tượng thường thuê nhà ở những nơi hẻo lánh, hẻm nhỏ, khu vực thưa dân cư để ở và làm hàng giả trong thời gian ngắn rồi chuyển địa điểm, nên rất khó kiểm tra, khó bắt quả tang”, một thành viên trong BCĐ 168 cho biết.

Riêng thủ đoạn sản xuất hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn, phổ biến là cạo sửa hạn sử dụng trên bao bì, các mặt hàng thuốc tân dược, thực phẩm, bánh kẹo; dùng hàng kém chất lượng hoặc các nguyên liệu rẻ tiền khác pha trộn với hàng thật;  hoặc tự sản xuất hàng, sau đó dán nhãn mác của các DN đã có thương hiệu. Loại này thường làm nhất là trong lĩnh vực bánh kẹo, bột ngọt, phân bón, hàng ăn uống.

“Các quán bán bia Sài Gòn với giá 7.500 đồng/chai thường là bán loại bia giả này”, ông Toàn nói. “Sở dĩ người uống bia vẫn khó phân biệt được bia thật với bia giả, vì bây giờ công nghệ làm giả cũng rất siêu, rất tinh vi”.

Trong thời gian gần đây việc sản xuất hàng giả còn có sự phân công chặt chẽ, có đối tượng chuyên sản xuất các loại bao bì, tem, nhãn giả, kể cả các loại tem phản quang chống giả, sau đó bán cho các đối tượng sản xuất thành phẩm.

Phương  thức vận chuyển, giao nhận, mua bán hàng giả cũng phong phú, tinh vi, tùy từng chủng loại. Ngoài việc gia nhận trao tay, hàng giả còn đi bằng ôtô, hàng không, chuyển phát nhanh, đường bộ, đường sắt, đường biển…

Lẽ nào thúc thủ?

Mặc dù đã thấy, phát hiện hàng trăm vụ việc, nhưng việc xử lý và ngăn chặn – theo các cơ quan chức năng – rất khó khăn.

Bà Dung cho biết, trong quá trình kiểm tra, phát hiện nghi ngờ là hàng giả, do chưa có cơ sở dữ liệu để có thể cung cấp các thông tin cấp thiết nên các cơ quan thực thi thường gặp phải khó khăn trong việc tìm kiếm chủ sở hữu trí tuệ để liên hệ về việc giám định hàng hóa. Đối với nhiều mặt hàng ngoại nhập, đã xác định là giả về nhãn hiệu hàng hóa, nhưng nhãn hiệu đó chưa được đăng ký tại VN, nên khó xử lý.

Các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực SHTT chưa đồng bộ và nhất quán, chưa có hướng dẫn cụ thể, thống nhất về cơ sở pháp lý để chuyển giao vụ việc vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền, do đó vụ việc tuy phát hiện nhiều nhưng xử lý được lại rất ít.

Theo Ban chỉ đạo chống hàng giả, hàng nhái trung ương (BCĐ 127), công tác đào tạo nghiệp vụ chuyên môn về sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng hàng hóa… cho cán bộ thực thi chưa được chú trọng. Sự thiếu liên kết trao đổi kiến thức và kinh nghiệm giữa DN và cơ quan chức năng khiến năng lực nhận biết của cán bộ thực thi bi hạn chế.

Và cuối cùng, theo BCĐ 127, việc phát hiện và phòng chống hàng giả hàng nhái còn gặp cái khó là các DN không cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng. “Khi DN phát hiện sản phẩm của mình bị giả, nhái, họ thường âm thầm chống đỡ, không dám báo cáo cơ quan chức năng, và giấu cơ quan truyền thông. Sở dĩ DN làm vậy vì sợ nếu biết là mặt hàng nào đó có giả, thì người tiêu dùng sẽ không mua mặt hàng đó nữa!”, thành viên BCĐ 127 cho biết.

Vì vậy, cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái ở TP.HCM vẫn cứ gian nan và có thể vẫn còn tiếp tục kéo dài.

Hiện nay ở TP.HCM, để đỡ mua phải hàng giả, người dân thường vào mua trong siêu thị. Tuy nhiên điều đó chỉ giúp hạn chế một phần, vì đã có nhiều lần cơ quan chức năng vẫn phát hiện hàng giả bán trong siêu thị. Riêng về hàng chính hãng nhưng gian dối về chất lượng thì trong và ngoài siêu thị đều... như nhau, kiểu như trước đây siêu thị vẫn bán nước tương, chỉ sau khi bị phát hiện hàng loạt sản nước tương "đen", mới thôi không bán nữa.

Theo Xã Luận